© 2015 P&P

wp9abbcc55.png
wp9109b397.png
Boekhandels

In het kort:

De oorsprong van ideologie en religie

Wat de exacte oorsprong is van religie is altijd in nevels blijven hangen; op basis van archeologische vondsten, antropologisch onderzoek en de biologie van de mens stelt Marc Vermeersch een oplossing voor.  Religie is  misschien meer dan 1,4 miljoen jaar oud. Ze ontstond - als onderdeel van de reproductie van de kennis en de ideologie van de mens – uit het dagelijks leven van jagers en verzamelaars. De vooroudercultus
is de oudste religie en bestaat tot vandaag.

 

Lezing Oorsprong van ideologie en religie.pdf

Lezingenreeks: de geschiedenis van de mens door Marc Vermeersch

Lezing (1) De oorsprong van ideologie en religie

Wie wil verklaren waarom religie bestaat heeft het niet gemakkelijk. Uit archeologische vondsten van oker, maar ook uit de exodus van Homo sapiens uit Afrika kan men afleiden dat religie minstens 150.000 00 jaar, waarschijnlijk 200.000 jaar en mogelijk meer dan 1,4 miljoen jaar bestaat. Het is met andere woorden een cultureel fenomeen dat de mensheid zeer lang steeds opnieuw heeft gereproduceerd.

De mens en misschien ook zijn voorloper, de australopitheek, ontwikkelden in een lang proces gesproken taal. Hun hersenen ontwikkelden zich in samenhang met gesproken taal. Dit had als gevolg dat de mens kennis kon accumuleren en overdragen. Ze was nuttig om te overleven, ze ging over planten, dieren, over de menselijke samenleving. Die kennis werd doorgegeven van generatie op generatie. Het waren in de eerste plaats de ouders die hun kennis doorgaven aan hun kinderen.

De mens gebruikte zijn denken ook in belangrijke mate op zichzelf en de clan waarin hij leefde te motiveren om collectief en individueel zaken te ondernemen. Een belangrijk aspect van de opvoeding van mensenkinderen is b.v. hen te motiveren om te leren, om zich te gedragen tegenover anderen enzovoort. Motivatie is een belangrijk en noodzakelijk aspect van het menselijk denken en handelen. De mens is erfelijk (genetisch) zo geëvolueerd dat kinderen al op zeer jonge leeftijd anderen, te beginnen bij hun ouders, kunnen en ook proberen te beïnvloeden.

Die overdracht van kennis en motivatie is waarschijnlijk reeds zeer lang geëvolueerd voorbij het punt dat ze vanzelf wordt overgedragen. Ze moest georganiseerd, zeker, worden doorgegeven van generatie op generatie.

De vooroudercultus heeft een basis in de menselijke psychologie. Wat kinderen leren van hun ouders blijft als een echo voor de rest van hun leven in hun denken resoneren. Zelfs als de ouders overleden zijn zullen kinderen zich gedragen volgens de normen die hun ouders en hun clan hen hebben bijgebracht. Het eren van de ouders/voorouders was dus bij aanvang niet veel meer dan het eren van wat men van hen geleerd had, hun kennis die moest doorgegeven worden en het bevestigen dat dit belangrijk was. Men gelooft dat de voorouders een weldoende invloed hebben op het eigen leven. Men vraagt hen (dit is de oorsprong van het gebed) een goede jacht, oogst enz. Men gelooft dat hun zijn, hun aanwezigheid, hun leven of met andere woorden hun geest, hun ziel na hun dood blijft rond zweven, blijft bestaan. Zo ontstonden het eerste bovennatuurlijke begrip, de ziel, gebonden aan een lichaam van een persoon. Geesten en goden zijn een verder ontwikkeling van het begrip ziel.

Dat was de oorsprong van de vooroudercultus, die overigens tot vandaag bestaat. De rest is geschiedenis.
 

Marc Vermeersch, De geschiedenis van de mens. Deel I, Jagers en verzamelaars.
Boek 2, de maatschappij van jagers en verzamelaars, Religie een onderdeel van de ideologie, pagina 400-438.

 

Download een uitgebreidere tekst (PDF) over het ontstaan van de menselijke ideologie en
religie als onderdeel van die ideologie.
(Klik op onderstaande knop)

Kunst
Geweld
Boekhandels